Diagnostyka znamion stanowi podstawę profilaktyki rozwoju nowotworów skóry. Opiera się na badaniu dermatoskopowym lub wideodermatoskopowym, wykonywanym przez lekarza dermatologa. Oba badania stanowią istotne uzupełnienie samokontroli, czyli samodzielnej obserwacji zmian skórnych według zasady ABCDE.
Spis treści:
Znaczenie diagnostyki
Korzyści
Wskazania do badania
Jak może wyglądać badanie?
Jakie znaczenie ma diagnostyka znamion?
Diagnostyka znamion przeprowadzona u lekarza dermatologa pozwala odpowiednio wcześnie wykryć niepokojące zmiany i wdrożyć niezbędne leczenie. Jest to niezwykle istotne z uwagi na fakt, że im szybciej specjalista zdiagnozuje groźne zmiany skórne, tym większe są szanse na skuteczne wyleczenie pacjenta.
Regularne kontrole pozwalają wykryć nowotwory skóry we wczesnym stadium dzięki wykorzystaniu takich metod, jak dermatoskopia czy wideodermatoskopia. W trakcie badań dermatoskopowych dermatolog może oglądać zmiany w dużym powiększeniu, co umożliwia rozpoznanie nawet kilkumilimetrowych czerniaków.
Należy pamiętać, że nie wszystkie zmiany, które niepokoją, muszą okazać się groźne. Nadal wymagają jednak zarówno samodzielnej obserwacji, jak i kontroli lekarskiej. Tylko dermatolog może ocenić, które z nich powinny zostać usunięte.
Jakie korzyści zapewnia kontrola znamion?
Na badanie znamion warto zapisywać się co roku, najlepiej w okresie jesiennym. Dermatoskopia i wideodermatoskopia uzupełniają samokontrolę, którą zaleca się przeprowadzać według metody ABCDE. Pod skrótem tym ukrywa się samobadanie w oparciu o takie kryteria, jak:
⦁ A – asymetria,
⦁ B – brzegi poszarpane,
⦁ C – kolor czarny lub niejednolity kolor czerwony,
⦁ D – średnica powyżej 6 mm,
⦁ E – ewolucja, czyli zmiana wyglądu.
Dermatoskopia i wideodermatoskopia, wykonywane pod okiem lekarza dermatologa, pozwalają natomiast na fachową ocenę każdej zmiany w dużym powiększeniu, co przekłada się na większą precyzję.
Badania umożliwiają nie tylko wczesne wykrycie czerniaka i innych chorób skóry, ale również monitorowanie znamion i reagowanie na niepokojące symptomy. Aktualnym standardem jest przy tym wideodermatoskopia, która pozwala nie tylko oglądać zmiany w powiększeniu, ale również zapisywać i archiwizować obrazy w celu ich późniejszego porównywania.
Kto powinien regularnie badać zmiany skórne?
Badania diagnostyczne zmian skórnych powinien wykonywać każdy, najlepiej systematycznie – raz w roku. Wideodermatoskopię zaleca się natomiast w szczególności osobom zaliczanym do grupy ryzyka, czyli między innymi pacjentom, którzy:
⦁ mają jasną karnację i skłonność do oparzeń słonecznych,
⦁ w dużym stopniu eksponują swoją skórę na promieniowanie (zarówno słoneczne, jak i sztuczne – solarium),
⦁ mają na ciele liczne zmiany barwnikowe – zwłaszcza w miejscach, które są eksponowane na promieniowanie słoneczne,
⦁ chorowali na raka skóry lub mają w rodzinie osoby chore na raka skóry,
⦁ cierpią na zaburzenia odporności związane np. z przeszczepem narządów czy leczeniem immunosupresyjnym.
Poza tym wykonanie badania zaleca się także każdorazowo po zaobserwowaniu nowej, szybko rosnącej zmiany, a także zmian w obrębie już istniejących znamion, które krwawią, swędzą, łuszczą się, nabierają innego, niejednolitego koloru lub gdy ich brzegi stają się nieregularne.
Jak wygląda diagnostyka znamion?
Diagnostyka znamion zawsze rozpoczyna się od konsultacji dermatologicznej. W trakcie badania lekarz pyta pacjenta o historię zmian skórnych, a także o występowanie niepokojących objawów, takich jak krwawienie czy świąd. Dokonuje także oględzin skóry pod kątem jednej konkretnej zmiany, wzbudzającej niepokój u osoby badanej lub pod kątem wszystkich widocznych na ciele zmian. Badanie może przyjmować formę dermatoskopii lub wideodermatoskopii.
Dermatoskopia wykonywana jest przy pomocy urządzenia przypominającego lupę. Pozwala ono na kilkudziesięciokrotne powiększenie obrazu, ale nie zapisuje go i nie umożliwia archiwizacji. Z tego względu – zwłaszcza pacjentom z grupy ryzyka – zaleca się wykonywać wideodermatoskopię, która jest badaniem cyfrowym. W tym przypadku zastosowanie znajduje kamera, zapewniająca obraz o wysokiej rozdzielczości, powiększony nawet 400-krotnie. Podczas wideodermatoskopii można ocenić zmiany precyzyjniej, a także zapisać uzyskane fotografie, aby łatwiej monitorować wygląd każdej niepokojącej zmiany podczas kolejnych wizyt kontrolnych.
Czas trwania badania
Na podstawie wyników dermatoskopii czy wideodermatoskopii dermatolog ocenia, czy zmiana jest łagodna, czy wymaga dalszej diagnostyki i obserwacji, czy należy usunąć ją chirurgicznie. Obydwa badania są odpowiednie dla wszystkich grup pacjentów i nie wymagają szczególnego przygotowania. Czas ich trwania zależy natomiast w głównej mierze od ilości kontrolowanych zmian skórnych. Najdłużej trwającym badaniem jest wideodermatoskopia z mapowaniem całego ciała, która może zająć około godziny.
Diagnostyka znamion w oparciu o badanie dermatoskopowe pozwala wykrywać objawy nowotworów skóry na wczesnym etapie, umożliwiając skuteczne wyleczenie pacjenta. Aby je wykonać, należy zapisać się na konsultację dermatologiczną. Jest ona dostępna w gabinecie lekarskim Kaniowscy Clinic.
